Is het verplicht om cadeautjes te geven met Chanoeka?

Het is geen mitswa om cadeautjes te geven met Chanoeka.

Wel is er een oude gewoonte om geld (“gelt”) te geven tijdens Chanoeka, vooral als beloning voor het leren van Tora en om kinderen te leren een deel daarvan aan tsedaka te geven. En natuurlijk ook gewoon om het feest vrolijk en levendig te houden. Sommige gezinnen geven elke avond van Chanoeka een beetje ‘gelt’. In Chabad is het gebruikelijk om elke avond gelt te geven, met een wat groter bedrag op de vierde of vijfde avond.

Waarom geven we Chanoeka-gelt?

• In de Talmoed staat dat de Chanoeka-lampjes heilig zijn en niet gebruikt mogen worden voor een ander doel. Het voorbeeld dat daar genoemd wordt is dat je geen geld mag tellen bij het licht van de menora. Het geven van Chanoeka-gelt, en dat niet tellen bij de menora, herinnert ons eraan dat de Tora belangrijker is dan goud en zilver.

• Als de Talmoed bespreekt wat een arme persoon moet doen als hij niet genoeg geld heeft voor zowel Chanoeka-lichtjes als wijn voor de kidoesj, dan staat daar dat de Chanoeka-lichtjes voorrang hebben, omdat zij het wonder publiek maken. De gewoonte om Chanoeka-gelt te geven aan mensen die het minder breed hebben, zorgde ervoor dat zij hun menora konden aansteken zonder zich te schamen.

• Het woord Chanoeka komt van dezelfde stam als chinoech, “opvoeding” of “onderwijs”. De Grieken probeerden de Joden te helleniseren en hen weg te trekken van de waarden en geboden van de Tora. Helaas slaagden ze daar gedeeltelijk in. Nadat de Grieken waren verslagen, was het nodig om het volk opnieuw op te voeden, terug naar de waarden van de Tora. Daarom is het passend dat we tijdens Chanoeka kinderen belonen met gelt voor het leren van Tora.

• Er is ook een diepere betekenis achter deze gewoonte. Maimonides schrijft dat “de Grieken hun hand uitstrekten naar de bezittingen van Israël.” Ze vernietigden die bezittingen niet, zoals ze de olie in de Tempel ook niet vernietigden, maar zij verontreinigden deze. Ze probeerden onze materiële wereld te vullen met hun waarden, zodat geld en bezit gebruikt zouden worden voor ego en eigen belang, in plaats van voor heilige doeleinden. Chanoeka-gelt viert juist dat we materiële middelen kunnen gebruiken voor spirituele doelen. Dat betekent: een deel (10%) geven aan tsedaka en de rest gebruiken voor iets goeds en zuivers. Het is een prachtige kans om kinderen deze waarde mee te geven.

P.S. Mocht je een mooie bestemming zoeken voor een deel van de Chanoeka-gelt-tsedaka: uw lokale chabad afdeling zou het zeer op prijs stellen om daarin opgenomen te worden.

Vertaald vanuit Chabad.org