10 feitjes over Latkes
Met Chanoeka om de hoek is het tijd om alles in huis te halen: een menora, kaarsen, olie, dreidels – en natuurlijk latkes! Voor veel joodse mensen zijn deze knapperige aardappelpannenkoeken dé smaak van Chanoeka. Maar wist je dat er achter deze lekkernij ook interessante feiten schuilgaan?
- We eten ze omdat ze zo olieachtig zijn
Waarom eten we latkes met Chanoeka? Vanwege het wonder van de olie! Een klein kruikje olie brandde maar liefst acht dagen in de heringewijde Tempel. Om dit te herdenken, eten we gefrituurde lekkernijen – en latkes passen daar perfect bij.
- Wist je dat ‘latke’ Jiddisch is voor pannenkoek?
Het woord latke betekent letterlijk pannenkoek in het Jiddisch. Sommigen zeggen dat het verband houdt met het woord latte, wat ‘repareren’ betekent, verwijzend naar het herstellen van de Tempelmuren door de Hasmoneeën.
- In het Hebreeuws heten ze levivot
De Hebreeuwse naam voor latkes is levivot. Dit woord komt uit het Bijbelverhaal van Tamar, die levivot voor haar broer Amnon maakte.
- Maimonides’ vader hield ook van gefrituurd
Al in de middeleeuwen schreef Rabbi Maimon, de vader van Maimonides, over het belang van tradities. Als voorbeeld brengt hij de Chanoeka gewoonte om in olie gebakken lekkernijen te eten, die op soefganiot lijken. In de Marokkaanse keuken zijn deze nog steeds populair!
- Aardappels zijn favoriet, maar niet de enige optie
De klassieke aardappellatke werd pas in de 17e eeuw populair, toen aardappels gemeengoed werden in Europa. Vandaag de dag bestaan er eindeloos veel variaties: van groenten en kaas tot quinoa en zelfs pastrami. Als het maar kosher is kan alles dat in olie gebakken is een latke zijn!
- Eigenlijk waren kaasgerechten eerst populairder
Vóór de aardappellatkes waren kaasgerechten hét Chanoeka-eten, geïnspireerd door het verhaal van Yehudit (Judith), die een Griekse generaal versloeg met kaas en wijn. Volgens een theorie werden oorspronkelijk kaasgerechten in olie gefrituurd en geserveerd tijdens Chanoeka-maaltijden. Echter, toen kippenvet het meest gebruikte vet werd om in te bakken, werd kaas vervangen door andere ingrediënten om het mengen van melk en vlees te vermijden.
- Soefganiot: de concurrentie voor latkes
In Israël winnen soefganiot (donuts) het qua populariteit van latkes, in de Verenigde Staten staan ze op de tweede plek. Ze hebben een extra voordeel: hun na-zegen herinnert aan het altaar in de Tempel dat door de Grieken was ontwijd.
- Chanoeka feestjes worden vaak latke-avonden genoemad!
Veel families vieren Chanoeka met bijeenkomsten vol gezelligheid, verhalen, liedjes – en bergen latkes. Deze avonden worden in het Jiddisch ook wel latkes ovent genoemd
- Appelmoes of zure room erbij?
Latkes zijn op zichzelf al heerlijk, maar worden vaak nog lekkerder met een topping. Appelmoes is een populaire keuze, net als zure room – maar die laatste niet als je ook vlees eet.
- Zin om zelf aan de slag te gaan?
Er zijn talloze recepten voor latkes, van traditioneel tot creatief. Duik de keuken in en maak er een feest van! Op blz. 5 is een populair recept.
Vertaald vanuit Chabad.org
