15 Poeriem feiten

1. Poeriem is de vrolijkste dag van het jaar. Na de overwinning van het Joodse volk op Hamans complot, besloot Mordechai dat dit gevierd moest worden als een zeer vrolijke feestdag. Het wordt elk jaar op de 14e dag van de Hebreeuwse maand adar gevierd (en in een schrikkeljaar in de tweede maand adar). In Jeruzalem en andere oude ommuurde steden in Israël is het op de 15e dag van de maand adar. Poerim herdenkt de G-ddelijk georkestreerde redding van het Joodse volk in het oude Perzische rijk van Hamans plot om “op één dag alle Joden, jong en oud, zuigelingen en vrouwen, te vernietigen, te doden en uit te roeien.”

2. Poeriem betekent “lot” in het oude Perzisch. De feestdag kreeg deze naam omdat de slechte Haman het lot wierp om te bepalen wanneer hij zijn duivelse plan zou uitvoeren. Je kunt deze naam op veel manieren uitspreken.

3. Mordechai en Esther zijn de helden van de dag. Mordechai was de leider van het Joodse volk in Perzië, en Esther was zijn nicht. Ze werd gedwongen koningin van Perzië te worden en bemiddelde moedig – met haar eigen leven op het spel – namens haar volk. Het verhaal van hun heldendaden staat opgetekend in het Boek van Esther.

4. Het Boek van Esther is met de hand geschreven op perkament. De wonderbaarlijke gebeurtenissen achter de feestdag van Poeriem zijn beschreven in de Megilla-rol. Op Esthers verzoek werden de gebeurtenissen opgeschreven in een rol die elk jaar op Poeriem wordt gelezen. Deze rol, genaamd de Megilla (Boek van Esther), was een van de laatste boeken die werden gecanoniseerd in de Tenach. Een echte Megillah moet door een schrijver op perkament worden geschreven – een tijdrovend proces dat enkele weken of maanden in beslag neemt.

5. Er zijn vier Poeriem mitswot. Poeriem wordt gevierd door de volgende vier rituelen in acht te nemen: het lezen van de Megilla die het verhaal van het Poeriem-wonder vertelt (op de avond van Poeriem en de volgende dag opnieuw), het geven van geldelijke giften aan ten minste twee arme mensen, het sturen van geschenken van twee soorten voedsel naar ten minste één persoon, en een feestelijke Poeriem-maaltijd waar vaak wijn wordt geschonken.

6. We draaien met ratels op Poeriem. Ratels zijn draaiende lawaaimakers die worden gebruikt om de naam van Haman te overstemmen tijdens het lezen van de Megilla. Omdat elk woord duidelijk gehoord moet worden, herhaalt de lezer de naam nadat het lawaai is weggeëbd. Hoewel traditioneel gemaakt van hout, kunnen ratels ook van tin, plastic of ander materiaal zijn gemaakt. Heb je geen ratel? Dan kan je ook bonzen op de tafel, stampen met de voeten of rammelen met sleutels.

7. Mensen drinken wijn op Poeriem. De wijzen van de Talmoed stellen dat “een persoon verplicht is om op Poeriem te drinken totdat hij het verschil niet meer kent tussen ‘gezegend is Mordechai en vervloekt is Haman.'” Dit geldt uiteraard niet voor iemand die ziek kan worden of ongepast gedrag vertoont tijdens dronkenschap.

8. Op de dag voor Poeriem (of op de donderdag ervoor, als Poeriem op zondag valt), is het gebruikelijk om te vasten. Dit doen we om Esthers vasten en gebed tot G-d te herdenken, waarbij ze smeekte om Zijn volk te redden.

9. G-ds betrokkenheid bij het Poeriem-wonder was verborgen; het leek alsof de redding van ons volk toevalligerwijs tot stand kwam. Daarom vieren we deze dag met lekkernijen waarvan de heerlijke vulling verstopt zit in het deeg. Klassieke hamantaschen zijn een zoet driehoekig gebak gevuld met maanzaad, en met vlees gevulde kreplach worden traditioneel gekookt en geserveerd in kippensoep tijdens de feestmaaltijd. De zaden herinneren aan Esthers vegetarische dieet in het koninklijk paleis, waar ze stiekem koosjer bleef eten.

10. Traditioneel verkleden mensen zich op Poeriem of ze dragen maskers of pruiken. Net als de hierboven genoemde “verborgen” traktaties , zeggen velen dat het verbergen achter een kostuum weerspiegelt hoe G-d werkte achter een sluier van toevalligheden.

11. In lijn met de uitbundige sfeer van de dag delen mensen (vooral degenen die erg geleerd zijn) “Poeriem Tora”, waarin dwaasheid en geleerdheid samenkomen tot een duizelingwekkende mix van geestige (en soms absurde) uitleg.

12. Poeriem wordt gevierd op 14 adar, de dag waarop het Joodse volk kon uitrusten nadat zij hun vijanden hadden verslagen in de strijd. In de hoofdstad Sjoesjan waren er zoveel slechteriken dat er een extra dag vechten nodig was om de veiligheid van het Joodse volk te waarborgen. In de hoofdstad kon men pas op 15 adar uitrusten. Omdat Sjoesjan ommuurd was, werd verklaard dat alle ommuurde grote steden (voornamelijk, maar niet uitsluitend, Jeruzalem) op die latere datum Poeriem zouden vieren. Deze tweede Poeriem staat bekend als “Sjoesjan Poeriem.”

13. Poeriem wordt gevierd op 14 adar, en Pesach begint op 15 nisan. In een Joods schrikkeljaar zijn er twee adars, wat resulteert in een totaal van 13 maanden. In het schrikkeljaar wordt Poeriem gevierd tijdens de tweede maand adar, zo dicht mogelijk op Pesach om de miraculeuze redding van Poeriem zo dicht mogelijk op het wonder van de Uittocht van Egypte te herdenken.

14. In het begin van de jaren ‘50 had Jozef Stalin, een meedogenloze beul van miljoenen onschuldige mensen, bloedige plannen om de “Joodse kwestie” in de Sovjet-Unie aan te pakken. Net toen de crisis in 1953 een hoogtepunt bereikte, werd hij plotseling ziek en stierf. Zijn ziekte begon… op Poeriem!

15. In 1990 viel de Iraakse president Saddam Hoessein buurland Koeweit binnen. Terwijl de druk toenam vanuit de internationale gemeenschap, begon zijn leger SCUD-raketten af te vuren op Israël. De Rebbe, rabbijn Menachem M. Schneerson, verzekerde het volk van Israël herhaaldelijk dat ze beschermd zouden worden. Deze zogenaamde Golfoorlog eindigde … op Poeriem!

Vertaald vanuit Chabad.org