11 Poeriem tradities voor het hele gezin
Er zijn vier mitswot die op poeriem gedaan worden, zoals beschreven in het Boek van Esther:
- Luister naar de megilla die wordt gelezen op de avond van poeriem en daarna weer de volgende dag.
- Zorg ervoor dat je poeriem overdag ten minste twee arme mensen geld geeft.
- Geef een cadeau van ten minste twee etenswaren aan ten minste één vriend.
- Geniet van een feestmaaltijd.
Naast deze basisvereisten zijn er veel tradities rondom deze vreugdevolle dag ontstaan. Hier zijn er een paar, variërend van bekend tot minder bekend.
- Draai je Gragger
Er is een oude en wijdverspreide traditie dat wanneer de naam van Haman wordt genoemd tijdens het lezen van de Megilla, de aanwezigen (vooral kinderen) graggers (ratels) draaien, slaan, schreeuwen, hun voeten stampen en over het algemeen veel lawaai maken. Deze traditie is vastgelegd in de geschriften van Rabbi David Aboedraham (14e eeuw Spanje), die schrijft dat een eerdere gewoonte was dat kinderen de naam van Haman schreven of een tekening van hem maakten op hout of stenen om die tegen elkaar te slaan om zijn aanwezigheid te “verwijderen”.
- Eet voedsel met zaden
Een favoriete Poeriemtraktatie is de hamantasch, een driehoekig gebak gevuld met zoete vulling. In zijn orginele vorm is de hamantasch gevuld met maanzaad. Waarom zaden? Ze herinneren aan de toewijding van Daniel (en later Esther), die zich in koninklijke omgevingen zaden aten om niets niet-kosjers te eten.
- Drink (verantwoordelijk)
De wijzen zeggen dat een persoon op poeriem moet drinken tot het punt waarop hij “het verschil niet meer weet tussen ‘vervloekt is Haman’ en ‘gezegend is Mordechai’.” Sommige volwassenen nemen dit vrij letterlijk en drinken zoveel wijn dat ze hun omgeving niet meer bewust zijn. Anderen nemen een gematigder benadering en drinken net genoeg om moe te worden en in slaap te vallen. Dit geldt uiteraard niet voor mensen die ziek kunnen worden of ongepast gedrag vertonen wanneer ze dronken zijn. Belangrijk is om verantwoordelijk te blijven.
- Verkleed je!
Een geliefde poeriemtraditie, die al meer dan 500 jaar met liefde wordt bewaard, vooral onder kinderen, is om je op poeriem te verkleden. In Chabad letten we erop om ons alleen te verkleden in kostuums met positieve lessen of als karakters die we willen navolgen. Er zijn veel redenen voor deze traditie, maar een eenvoudige uitleg is om de armen die geld inzamelen op poeriem niet in verlegenheid te brengen. Aangezien iedereen verkleed is, weet niemand wie wie is.
- Houd een poeriem Sjpiel
Dagen en weken voor poeriem zijn velen druk bezig met het oefenen van poeriem sjpielen, uitvoeringen die drama, zang, dans en veel grappen kunnen bevatten. In zeer joodse wijken kun je poeriem sjpielers van deur tot deur zien gaan om hun act uit te voeren, vaak terwijl ze geld inzamelen voor goede doelen.
- Zeg een poeriem Tora
In sommige gemeenschappen wordt een persoon aangesteld als “poeriem-grappenmaker” om lichtheid en plezier te brengen tijdens de poeriemmaaltijd. Deze grappenmaker kan in zijn presentatie iets hebben dat bekendstaat als “poeriem Tora”, waarin onzin en wetenschap zich mengen tot een duizelingwekkende combinatie van geestige (en soms absurde) uitleg.
- (Niet) over vuur springen
In de talmoedische tijden was het gebruikelijk om een vreugdevuur te maken op poeriem in een put, en kinderen vermaakten zich door van het ene naar het andere uiteinde over het vuur te springen. Dit werd een masjwarta genoemd. Deze traditie, die niet meer lijkt te bestaan en niet wordt vermeld in de joodse wet, moet niet worden geprobeerd zonder de juiste veiligheidsmaatregelen (en ouderlijke toestemming).
- Hang/Verbrand/Beuk Haman
Een ogenschijnlijk verwante traditie was om een pop van Haman, de schurk uit het poeriemverhaal, te maken en hem vervolgens op te hangen (zoals daadwerkelijk gebeurde nadat Esther zijn plan om haar volk te vernietigen had onthuld). In de loop der jaren zijn in verschillende landen verschillende kleurrijke tradities ontstaan over hoe deze Hamanpop precies behandeld moet worden. In sommige plaatsen werd hij met pijlen beschoten, andere plaatsen verbranden hem (in het eerder genoemde vuur) of vernietigen hem op een andere creatieve manier.
- Vasten de dag ervoor
De dag voor poeriem (of de donderdag ervoor, wanneer poeriem op zondag valt), staat bekend als Ta’anit Esther, “Het Vasten van Esther”. Het is gebruikelijk om te vasten ter herdenking van Esthers vasten en gebed tot G‑d om Zijn volk te redden.
- Geef drie halve munten aan liefdadigheid
Op de middag van Ta’anit Esther is het gebruikelijk om drie munten te geven, elk een halve lokale munteenheid (zoals halve euro, halve dollar, halve shekel, enz.), aan liefdadigheid. Dit herinnert aan de mitswa om jaarlijks een halve zilveren shekel voor de tempelkas te doneren rond deze tijd van het jaar.
- Bezoek een verzorgingshuis
Maimonides schreef dat een feestmaaltijd pas heilig is wanneer deze wordt gedeeld met degenen die minder geluk hebben. Op poeriem maken veel gezinnen het onderdeel van hun dag om een verzorgingshuis of ziekenhuis te bezoeken, waar ze de poeriem-mitswot kunnen doen en anders vreugde brengen voor de bewoners, van wie velen anders misschien niet aan de festiviteiten kunnen deelnemen.
Vertaald vanuit Chabad.org
