Wat is chameets en wat moet ik ermee doen?

Chameets betekent “gerezen graan”. Op Pesach eten we niet alleen geen chameets, we mogen het zelfs niet in ons bezit hebben. Als voedsel zelfs maar een spoortje van tarwe, gerst, rogge, haver, spelt of een afgeleide daarvan bevat, is het chameets. Dat betekent dat alle bewerkte voedingsmiddelen of dranken tegenwoordig als chameets kunnen worden beschouwd, tenzij anders is gecertificeerd.

Het probleem is dat onze huizen vol liggen met dit soort producten. Daarom gaan we tijdens de weken vóór Pesach op een grondige zoektocht naar chameets. We kijken op alle plaatsen waar eten terecht gekomen kan zijn: we verplaatsen het meubilair, het fornuis en de koelkast. We zoeken onder de kussens van de bank en vegen de stoelen schoon, we soppen kasten en boekenplanken. En vergeet niet het kantoor, de auto en de jaszakken – ook die van de kinderen!

Nu hoor ik u denken: “Hoe zit het met mijn heerlijke Ballantine’s 30 Years single malt whisky en de favoriete chocoladeballetjes van mijn kinderen?” Voor deze producten is er een alternatief: zorg ervoor dat ze tijdens Pesach niet in uw bezit zijn.

Moeten de whisky en de chocoladeballetjes dan weggegooid? Nee, neem het chameets dat u wilt bewaren – het eten, de drankjes en het keukengerei dat u het hele jaar door gebruikt – en berg dit op in een kast of kamer die u op slot doet of dicht plakt. Vervolgens geeft u een ervaren rabbijn toestemming om een ​​legaal bindende verkoop namens u te regelen, geldend volgens zowel het joodse- als het civiele recht. Hij verkoopt al uw chameets vlak voor Pesach en koopt, indien door u gewenst, het chameets terug zodra het feest voorbij is. Dat is de avond dat Pesach eindigt. Pas nadat de rabbijn het chameets heeft teruggekocht, kunt u de single malt whisky en alle andere chameets-producten weer tevoorschijn halen!

Het chameets-verkoopformulier kan online ingevuld worden via:

Het zoeken naar chameets

Velen beginnen met het schoonmaken al ruim een maand vóór Pesach. De traditionele zoektocht waar voorafgaand ook een beracha voor wordt uitgesproken, gebeurt meestal de avond vóór Pesach.
Met een brandende kaars – het kamerlicht even uit – en een houten lepel als schepje (niet iedereen gebruikt een lepel), een veer als bezem en een papieren zak om alle gevonden chameets in te verzamelen, gaan we op zoek door het huis naar chameets. Zeg voordat u gaan zoeken de beracha en het juiste gebed. Sommigen hebben de gewoonte om voor het zoeken tien stukjes chameets goed in te pakken en verspreid door het huis te verstoppen. (Zorg er dan wel voor dat u niet vergeet waar ze verstopt zijn!)

Het verbranden van chameets

Al het chameets dat tijdens het formele zoeken op de avond voor Pesach gevonden wordt en al het overige chameets (waarmee u bijvoorbeeld de volgende ochtend hebt ontbeten) wordt de ochtend voor pesach verwijderd. Dat mag in een vuilcontainer op straat, maar de gewoonte is om het chameets dat gisteravond gevonden werd te verbranden. Het verkochte en goed weggeborgen chameets mag natuurlijk blijven in de kast of kamer die hiervoor is gesloten!

Zodra het chameets verbrand is zeggen we een gebed om al het eventueel vergeten chameets vanaf dan te beschouwen alsof het zonder eigenaar is.
De verkoop van chameets is vanaf de ochtend voor de seider van kracht.

Wanneer Pesach uitgaande sjabbat begint: Het eten van chameets op Sjabbat

Aangezien het huis niet op Sjabbat kan worden schoongemaakt, moet alle schoonmaak op vrijdag zijn voltooid. Toch is het een mitswa om brood te eten tijdens de vrijdagavond en Sjabbatochtendmaaltijden.

Praktisch gezien is het raadzaam om kleine broodjes te bereiden, één per maaltijd voor elke deelnemer, die kunnen worden verdeeld en gegeten zonder het gebruik van een mes. Alle resterende challa-stukjes en kruimels moeten door het toilet worden weggespoeld. Hierna zeggen we de tweede verklaring waarmee we stellen dat al het chameets dat wij eventueel vergeten zijn zonder eigenaar wordt beschouwd.

Op Sjabbatochtend worden de diensten vroeg gehouden, zodat de Sjabbatmaaltijd, waarvoor twee challa-broden nodig zijn (die chameets zijn), vóór de deadline kunnen worden opgegeten.

De berachot voor het Chameets zoeken

Voordat u het chameets zoekt, zegt u de volgende beracha:

בָּרוּך אַתָּה יְיָ אֱלֹהֵינוּ מֶלֶך הָעוֹלָם, אֲשֶׁר קִדְּשָָֽׁנוּ בְּמִצְוֹתָיו, וְצִוָָּֽנוּ עַל בִּעוּר חָמֵץ

“Baroech ata Ado-naj Ello-heenoe Mèlech ha’olam a’sjer kide’sjanoe bemits’wotav we’tsiwanoe al bie’oer chameets.”

Leg al het gevonden chameets na het zoeken ‘s avonds op een opvallende aparte plek tot de ochtend. Na het zoeken verklaart u:

כָּל חֲמִירָא וַחֲמִיעָא דְּאִכָּא בִרְשׁוּתִי, דְּלָא חֲמִיתֵיהּ וּדְלָא בִעַרְתֵּהּ וּדְלָא יְדַעְנָא לֵיהּ, לִבָּטֵל וְלֶהֱוֵי הֶפְקֵר כְּעַפְרָא דְאַרְעָא.

“Al het chameets en het gerezene dat in mijn bezit is, dat ik niet gezien of verwijderd heb, en waarvan ik niet op de hoogte ben, zal als onbestaand en als zonder eigenaar worden beschouwd, als het stof van de aarde.”

Nadat u het chameets heeft verbrand, verklaren we al het chameets dat mogelijk niet gezien is als zonder eigenaar, door te zeggen:

כָּל חֲמִירָא וַחֲמִיעָא דְּאִכָּא בִרְשׁוּתִי, (דַּחֲזִיתֵיהּ וּדְלָא דַּחֲזִיתֵיהּ,) דַּחֲמִיתֵיהּ וּדְלָא חֲמִיתֵיהּ, דְּבִעַרְתֵּיהּ וּדְלָא בִעַרְתֵּיהּ, לִבָּטֵל וְלֶהֱוֵי הֶפְקֵר כְּעַפְרָא דְאַרְעָא.

“Al het chameets en het gerezene dat in mijn bezit is, of ik het gezien heb of niet, of ik het opgemerkt heb of niet, of ik het verwijderd heb of niet, zal als onbestaand en zonder eigenaar worden beschouwd, als het stof van de aarde.”

Vertaald vanuit Chabad.org