12 Misvattingen en Feiten over Chanoeka

1. Misvatting: De Slechteriken Waren de Assyriërs
Er is veel verwarring over de identiteit van de buitenlandse krachten verslagen door de Makkabeeën. Sommigen hebben ze zelfs ten onrechte geïdentificeerd als Assyriërs, het oude koninkrijk dat Jeruzalem binnenviel tijdens het bewind van koning Hizkia.

Feit: Het Waren Syrisch-Grieken
Na de dood van Alexander de Grote werd het Griekse rijk verdeeld. Gelegen op de route van Azië naar Afrika, bevond het Land van Israël zich in het heetst van de strijd tussen strijdende Griekse facties gestationeerd in Alexandrië (Egypte) en Syrië. De slechte koning Antiochus heerste over de Syrisch-Grieken. Om duidelijk te zijn: Assyriërs zijn geen Syriërs.

2. Misvatting: Chanoeka Is het Belangrijkste Joodse Feest
Misschien door het tijdstip van het jaar geloven velen in het westen dat Chanoeka het belangrijkste Joodse feest is.

Feit: Chanoeka Wordt Niet Genoemd in de Tora
Toch zou het ook niet eerlijk zijn om Chanoeka een “klein” feest te noemen. Het feit dat de Makkabeeën hun vertrouwen in G-d stelden, zelfs toen alle kaarten tegen hen waren opgestapeld en vervolgens beloond werden met een wonder, was belangrijk, en de echo’s van hun moedige geloof hebben grote implicaties voor ons vandaag. Wonderen gebeuren!

3. Misvatting: De Makkabeeën staken een Chanoeka-menora in de Tempel aan
Het vaak vertelde, vereenvoudigde verhaal is dat de Makkabeeën dezelfde soort menora in de Tempel aanstaken als wij op Chanoeka, en dat ze dat op dezelfde manier deden.

Feit: De Tempelmenora Was Geen Chanoeka-menora
Het was een zevenarmige kandelaar die dagelijks in de Tempel werd aangestoken vóór het verhaal van Chanoeka, terwijl onze menora acht armen heeft.

4. Misvatting: Het Is een Mitswa om Chanoeka-cadeaus te Geven
Van de kleine winkels tot de grote online retailers, iedereen doet zijn uiterste best om je te laten geloven dat je iedereen die je kent cadeaus moet geven met Chanoeka – hoe groter, hoe beter.

Feit: Chanoeka Wordt Voornamelijk Gevierd door de Menora te Ontsteken
Bijkomende gebruiken zijn het zingen van Hallel en het toevoegen van speciale passages aan het Amieda Gebed en het dankgebed na de maaltijd. Cadeaus staan dus niet op de lijst van gebruiken! Het is echter wel een langdurige traditie om kinderen tijdens Chanoeka geld (Chanoeka gelt in het Jiddisch) te geven.

5. Misvatting: Gelt = Chocolademunten
Supermarkten en Judaica-winkels verkopen kleine zakjes ingepakte chocolademunten, algemeen bekend als gelt.

Feit: Chanoeka Gelt Is Geld
Zoals hierboven opgemerkt, is de traditie om geld uit te delen aan kinderen (en anderen). Ergens in de jaren 20 van de vorige eeuw hadden Amerikaanse chocolatiers het slimme idee om eetbaar gelt te maken, en Chanoeka is sindsdien nooit meer hetzelfde geweest.

6. Misvatting: Rabbijnen Onderdrukten Chanoeka in de Misjna
Sommigen geloven dat Chanoeka nauwelijks wordt genoemd in de Misjna omdat de Chasjmonaim helden die het Chanoeka-verhaal leidden, een monarchie oprichtten, wat in strijd was met de vereiste dat koningen uit de Davidische dynastie moesten komen. Rabbi Jehoeda de Prins, die de Misjna samenstelde, heeft mogelijk ervoor gekozen hun overwinning en machtsovername niet te benadrukken.

Feit: Er is een hele andere reden voor beperkte vermelding
De bewering dat rabbijnen de viering van Chanoeka onderdrukten, wordt weerlegd door rabbijn Menachem M. Schneersohn, die opmerkt dat er positieve vermeldingen zijn van de Chasjmonaim in de Misjna. De reden voor beperkte dekking in de Misjna is dat het voornamelijk zaken onderwijst die destijds niet wijdverspreid bekend waren. De gebeurtenissen en viering van Chanoeka waren al goed bekend tijdens het tijdperk van de Misjna, dus er was geen behoefte aan uitgebreide verslaglegging.

7. Misvatting: Je kunt een elektrische menora gebruiken

Feit: Je moet echte vlammen gebruiken

8. Misvatting: Blauwe en witte kaarsen zijn ideaal
Een snelle blik in een Judaica-winkel zou je doen geloven dat de meest traditionele Chanoeka-kaarsen slanke blauwe en witte kaarsen zijn.

Feit: Olielampen zijn ideaal omdat ze doen denken aan het oorspronkelijke Chanoeka-wonder
Kaarsen zijn ook prima. Sterker nog, dunne kaarsen kunnen een probleem zijn. Dit komt omdat de Chanoeka-lichten tot een halfuur na zonsondergang moeten branden. Kleine kaarsen branden wellicht niet lang genoeg.

9. Misvatting: De sjamasj is de belangrijkste kaars
De negende kaars op de menora is vaak hoger dan de andere, waardoor mensen denken dat het belangrijker is dan de andere.

Feit: De sjamasj is de enige vlam die niet heilig is
De sjamasj dient om de andere vlammen aan te steken en is de enige vlam waar je genot van mag hebben.

10. Misvatting: Het is genoeg om naar een feest te gaan, of slechts één keer te ontsteken
Onze luie kant werkt overuren in deze. Ik was aanwezig toen de gastheer de menora aanstak, ik stak de menora gisteravond aan, en ik wil echt gewoon even gaan zitten met een goed boek. Maar nee!

Feit: Je moet je eigen menora 8 keer aansteken
Feesten is geweldig en gisteren was leuk, maar de primaire Chanoeka-viering is het aansteken van je eigen menora, in je eigen huis elke avond.

11. Misvatting: Chanoekia is de juiste term voor de Chanoeka-kandelaar

Feit: De term Chanoekia is nauwelijks 100 jaar oud
In het Hebreeuws betekent het woord menora eenvoudig “lamp” en kan het verwijzen naar een aantal lampen, zowel de menora in de Tempal als de Chanoeka-menora. In de Talmoed wordt het Chanoeka-licht eenvoudigweg aangeduid als een ner, maar het wordt veel genoemd als een menora in rabbijnse literatuur. Het woord Chanoekia is een moderne uitvinding, toegeschreven aan Hemda Ben Jehoeda (1873-1951).

12. Misvatting: Latkes zijn traditioneler dan soefganiot
Veel Asjkenazische Joden geloven dat latkes wel de originele traditie is, omdat dat is wat hun oma maakte, terwijl soefganiot relatief nieuw zijn.

Feit: We eten soefganiot met Chanoeka sinds de 12e eeuw
Rabbijn Maimon, de in Spanje geboren geleerde die het meest bekend staat als de vader van rabbijn Moses Maimonides, documenteert de gewoonte om soefganiot te eten, gefrituurd deeg in olie, om het Chanoeka-wonder te herdenken. Aardappelen waren daarentegen onbekend in Eurazië tot de late 16e eeuw. Punten dus voor de soefganiot!

Vertaald vanuit Chabad.org