11 Feiten over Antiochus

Antiochus was de wrede koning die de Joden onderdrukte en de Tempel ontwijdde in het Chanoeka-verhaal. De Makkabeeën versloegen zijn leger en reinigden de Tempel, waar ze de menora opnieuw aanstaken – die wonderbaarlijk acht dagen bleef branden.

• Hij Leefde in de Tweede Eeuw voor de gewone jaartelling

Antiochus, koning van het Syrisch-Griekse rijk en de tegenstander in het Chanoeka-verhaal, leefde in de tweede eeuw voor de gewone jaartelling. Zijn regeerperiode valt ongeveer in het midden van de 420 jaar dat de Tweede Tempel stond.

• Hij Regeerde een Groot Rijk

Na de dood van Alexander de Grote werd zijn enorme rijk verdeeld onder vier generaals, die de dynastieën van de Ptolemeeën, Antigoniden, Antipatiden en Seleuciden begonnen. Antiochus was koning van het Seleucidische rijk, met als centrum Syrië en een gebied van Klein-Azië tot aan Perzië.

• Hij Was de Vierde Koning met Die Naam

Antiochus was een dynastieke naam binnen de Seleucidische familie. In totaal droegen meer dan tien koningen die naam. De Antiochus uit het Chanoeka-verhaal is Antiochus IV, ook wel Antiochus Epiphanes genoemd.

• Hij Stond Bekend als “Antiochus de Gek”

Epiphanes betekent “geliefd door de goden”. Maar velen vonden dat niet bepaald passend. Antiochus stond bekend als wreed, impulsief en tiranniek. Daarom werd hij door sommigen spottend Antiochus Epimanes genoemd, “Antiochus de Gek”.

• Zijn Hoofdstad Was Antiochië

De hoofdstad van het Seleucidische rijk was Antiochië, het huidige Antakya in zuidelijk Turkije, net boven Syrië. In de Talmoed wordt de stad meerdere keren genoemd en weten we dat er Joden woonden.

• Hij Probeerde de Joden te Helleniseren

Antiochus wilde de Griekse cultuur en levensstijl verspreiden. Helaas waren sommige Joden aangetrokken tot deze levenswijze en werden bekend als Hellenisten (mitjawnim). De Hasmoneeën en vele anderen verzetten zich echter en bleven trouw aan de Tora.

• Hij Verbood Joods Leven

Met steun van de Hellenisten voerde Antiochus harde decreten in: sjabbat, rosh chodesj en besnijdenis werden verboden. Hij liet zelfs een varken offeren in de Tempel. Duizenden Joden werden gemarteld en gedood omdat zij trouw bleven aan de Tora.

• De Makkabeeën Versloegen Hem

Onder leiding van Matitjahoe en zijn zoon Jehoeda voerden de Makkabeeën een succesvolle guerrillastrijd tegen de Grieken. Ondanks hun kleine aantal en beperkte wapens, gaf G-d hen een wonderlijke overwinning: “de sterken in de handen van de zwakken, de velen in de handen van de weinigen”.

• Volgens een Traditie Herdenkt de Eerste Dag de Overwinning

We kennen de vraag: als de olie nog voor één dag genoeg was, was het wonder eigenlijk zeven dagen. Waarom vieren we acht dagen? Eén antwoord is: de eerste dag viert de militaire overwinning, en de zeven daaropvolgende dagen het olie-wonder.

• Zijn Dood Was Niet het Einde van het Conflict

De oorlogen gingen nog 25 jaar door voordat het land volledig vrij was. De meeste gevechten vonden plaats na de dood van Antiochus, toen zijn opvolgers nog steeds probeerden controle te houden maar uiteindelijk faalden.

• Er Bestaat een “Megilla van Antiochus”

Naast de Megilla van Poeriem bestaat er ook een oude tekst over Chanoeka, de “Megillat Antiochus”. Sommigen schrijven deze toe aan de vijf zonen van Matitjahoe, anderen aan een auteur uit de Misjnaïsche periode. Deze megilla werd nooit opgenomen in de Tenach. In sommige gemeenschappen, waaronder bij bepaalde Jemenitische Joden, wordt zij tijdens Chanoeka in de synagoge gelezen (zonder beracha).