Herfstmanoeuvres – de feestdagen in Tisjri

“Oewegeen – Breng dan, G’d, het ontzag voor U over alles door U gemaakt en de huiveringwekkende, eerbiedige vrees voor U over alles door U geschapen. Dat alle schepselen zich voor U zullen neerbuigen en één bond vormen om Uw Wil van ganser harte te volbrengen.” Met deze woorden wordt de reeks van extra gebeden die worden uitgesproken op Rosj Hasjana, geopend. Joods Nieuwjaar correspondeert met de zesde scheppingsdag, de dag dat Adam en Eva werden gevormd. Nog op dezelfde dag, vertelt de Joodse traditie, overtraden zij het verbod van de verboden vrucht, werden zij berecht en toonden zij berouw.

De toon is gezet: Rosj Hasjana is het nieuwjaarsfeest van de mensheid. Men beseft dat G’d zowel de Schepper als de Instandhouder van de wereld is. Een feest van reflectie, Jom Hadien – een dag van Rechtsoordeel, maar tegelijkertijd en vooral van toekomstverwachting en goede voornemens.

Vandaar het eten van appel met honing en de daarbij uitgesproken wens: ‘Moge het Uw Wil zijn dat het nieuwe jaar een zoet en goed jaar zal zijn!’

Ook spijzen waarvan de naam een wens in zich draagt, staan op het menu. Zoals worteltjes, mehren in het jiddisj: ‘Mogen onze verdiensten zich mehren, vermeerderen.’ Watermeloen, awatie’ag, stamverbonden met bitagon: G’dsvertrouwen en zekerheid. Voor het Nederlands taalgebied zou ik daaraan spruitjes willen toevoegen: ‘Mogen wij gezegend zijn met geestelijk en lichamelijk gezond nageslacht.’ En lof; in het bijzonder witlof – with love…

Na Rosj Hasjana volgen zeven dagen van tesjoewa, terugkeer – innerlijk en praktisch – naar de Joodse levensstijl. Een hele dag, Jom Kipoer, Grote Verzoendag, wordt uitgetrokken om in detail door te nemen wat tegenover G’d en tegenover de medemens is misgegaan, om die tekortkomingen te belijden en verzoening af te smeken.

Negen dagen van vreugde volgen: Soekot – Feest van de Loofhutten en het Slotfeest, met als tweede dag Simchat Tora. Het is de vreugde om het door G’d geschapen zijn. Het is de vreugde na een mislukking weer opnieuw te kunnen beginnen. Het is de vreugde G’ds compagnon te mogen zijn in Diens Scheppingsplan. Door het vervullen van Zijn voorschriften, zoals het blazen op de sjofar – ramshoorn (Rosj Hasjana), het afzien van voedsel en drank (Jom Kipoer), het verblijven in de loofhut en het tonen van G’ds Alomtegenwoordigheid door middel van het zwaaien met loelav en etrog – palmtak en citrusvrucht (Soekot). Om tenslotte de Vreugde om de Wet dansend tot uitdrukking te brengen, doordrongen van Mozes’ woorden: ‘Jou is getoond opdat je in staat bent te /beseffen/ dat Hij Die verheven is boven Tijd en Ruimte er tevens de Schepper en Instandhouder van is. Buiten Hem is er geen bestaan.’

Bron: Rond de Bron, Elloel 5760 / september 2000