Bat Mitswa

Wat is een bat mitswa?

“Bat mitswa” kennen de meeste mensen als de naam van het feest. Maar eigenlijk is het de naam voor het meisje zelf. In haar omgeving wordt zij misschien nog als tiener gezien, maar volgens de Joodse wet is zij vanaf haar twaalfde jaar volwassen. Op haar twaalfde verjaardag wordt zij een “bat mitswa”: een “dochter der mitswot.” Vanaf dat moment wordt van haar verwacht dat zij de mitswot naleeft. Alles wat zij daarvoor deed was voorbereiding. Vanaf nu begint de echte verantwoordelijkheid.

Hoe wordt een bat mitswa gevierd?

Zodra een meisje twaalf wordt, is zij bat mitswa en dus een Joodse volwassene. Veel meisjes vieren dit met familie en vrienden. Maar ook als een meisje niets doet om de dag te markeren, wordt zij toch bat mitswa.

Voorbereiding en studie

Misschien was je al bij de bat mitswa van een vriendin of zus, of bij de bar mitswa van je broer. Je hebt vast gezien dat vieringen heel verschillend kunnen zijn: van een klein samenzijn thuis tot een groot feest in een gehuurde zaal. Grote feesten komen de laatste tijd steeds vaker voor. Maar een bat mitswa is veel meer dan alleen een feest.

De bat mitswa is een belangrijke schakel in de Joodse traditie. Het belangrijkste van deze mijlpaal is de blijvende invloed die zij heeft op jouw Joodse identiteit. De voorbereiding hoort dat ook te laten zien, en mag niet overheerst worden door bijzaken.

De maanden vóór je bat mitswa zijn een mooie tijd om meer te leren over de mitswot: over hoe en waarom je ze doet. Het is een tijd om een eigen band op te bouwen met het Jodendom en met G’d.

Natuurlijk kun je niet alles in een paar maanden leren. De beste voorbereiding op een betekenisvol en vervuld Joods leven krijg je op een Joodse school, of via een naschools programma of een zondagse Hebreeuwse school.

Wat je al weet of nog niet weet, maakt niet uit: er is altijd wel een sjoel of een rebbetzin in de buurt dat lessen aanbiedt ter voorbereiding op de bat mitswa. Op sommige plekken is er ook een bat-mitswa-club, waar bijeenkomsten, activiteiten en uitjes georganiseerd worden rondom het bat mitswa worden. Door mee te doen aan een klas of club kun je je voorbereiden op de grote dag, en ontmoet je leeftijdgenoten die hetzelfde meemaken.

Mitswa-project

Bij je bat mitswa krijg je verantwoordelijkheid voor honderden mitswot. Dat kan best overweldigend voelen. Daarom kiezen veel meisjes ervoor om zich op één mitswa te richten. Dat betekent natuurlijk niet dat de andere mitswot minder belangrijk zijn. Maar één mitswa uitkiezen als je “mitswa-project,” die goed uitzoeken en er een persoonlijke band mee opbouwen, kan een mooie manier van voorbereiding zijn.

Je mitswa-project kan gaan over het helpen van anderen, bijvoorbeeld met een liefdadigheidsactie die chessed (vriendelijkheid) bevordert. Het kan ook iets persoonlijkers zijn, zoals het dagelijks gebed. Je kunt ook twee mitswot combineren, zoals liefdadigheid en koosjer koken, door maaltijden voor mensen die het minder hebben te bereiden en te bezorgen. Welke mitswa je ook kiest, deze inzet geeft meestal veel voldoening.

Mitswot voor vrouwen

Bij het leren over de mitswot is het goed om extra aandacht te besteden aan de mitswot die speciaal voor vrouwen zijn.

Twee daarvan zijn het aansteken van de Sjabbatkaarsen en het afscheiden van een stukje deeg, “challa” genoemd, bij het bakken van brood.

Meisjes mogen al vanaf hun derde jaar Sjabbatkaarsen aansteken, maar sommigen wachten daarmee tot hun bat mitswa. Doe je dit nog niet, dan is de Sjabbat die het dichtst bij je bat mitswa ligt een mooi moment om ermee te beginnen.

Ook als je al Sjabbatkaarsen aansteekt, is dit een goede gelegenheid om meer te leren over de betekenis van deze bijzondere mitswa.

Sommige meisjes bakken challa als onderdeel van hun bat-mitswa-viering, zodat zij voor het eerst als vrouw de mitswa van het afscheiden van deeg vervullen.

Tot slot: het gebed is geen speciale mitswa voor vrouwen, maar het heeft wel een bijzondere band met de vrouw. Sterker nog, het was een vrouw die als eerste liet zien hoe je moet bidden. De voorbereiding op je bat mitswa is dan ook een goede gelegenheid om meer te leren over de mitswa van het gebed, stil te staan bij de betekenis ervan, en tijd vrij te maken voor een persoonlijk gesprek met G’d.

Maak het betekenisvol

Het is belangrijk dat de dag van je bat mitswa zelf betekenisvol is. Sommigen kiezen ervoor een deel van de dag te besteden aan het helpen van anderen, bijvoorbeeld met een bezoek aan een verzorgingshuis in de buurt, hulp in een gaarkeuken, of vrijwilligerswerk bij een andere organisatie. Je kunt hier ook vriendinnen bij uitnodigen. Dit helpt om de toon van de dag te zetten en onderstreept de diepere betekenis ervan.

Het bat-mitswa feest

Bat-mitswa-vieringen verschillen sterk van elkaar en er bestaan geen vaste regels. Sommigen kiezen voor een klein, intiem samenzijn, anderen geven een groot feest. Wat het budget ook is: belangrijk is dat de gasten begrijpen dat dit niet alleen een uitbundig verjaardagsfeest is. Het feest krijgt meer betekenis wanneer de bat-mitswa-toespraak centraal staat, de gasten horen over het mitswa-project, en zelf worden uitgenodigd ook een mitswa te vervullen, zoals het geven van tsedaka.

De bat-mitswa-toespraak

Als je je bat mitswa met een feest viert, is het gebruikelijk om een toespraak voor te bereiden.

Die toespraak kan gaan over een gedachte uit het wekelijkse Tora-gedeelte, of over een ander Tora-idee dat jou bijzonder aanspreekt. Veel meisjes onderzoeken graag een belangrijke vrouw uit de Joodse geschiedenis en delen de lessen uit haar leven. De toespraak is ook een goed moment om je mitswa-project aan te kondigen en ouders, familie en vrienden te bedanken.

Bat-mitswa-cadeaus

Traditionele cadeaus zijn boeken met religieuze of educatieve waarde, religieuze voorwerpen, cadeaubonnen of geld. Geldcadeaus in veelvouden van achttien zijn heel gebruikelijk geworden, omdat achttien in de Joodse traditie een bijzonder getal is.

Begin je na je bat mitswa met het aansteken van Sjabbatkaarsen, dan krijg je van je ouders of grootouders vaak een mooie kandelaar cadeau.

Na de bat mitswa

De bat mitswa is een grote mijlpaal in het leven van een Joods meisje, en vraagt om studie en voorbereiding. Maar zie het nooit als een “afstuderen” van het Jodendom. Het is juist het begin van een levendig en vervuld Joods leven. Het naleven van de mitswot stopt daar niet, het begint dan pas echt.

Vrij vertaald van Chabad.org